Miturut jadwal ingkang dipuntemtokaken, penggalian situs cagar budaya Gemekan ing Dusun Kedawung, Desa Gemekan, Kecamatan Sooko, Kabupaten Mojokerto menika dipunlampahi 6 dinten. Tegese wiwit Senen 7 Februari 2022 nganti Setu 12 Februari 2022. Penggalian iki ngasilake asil sing nyenengke amarga kabeh kerja kerase wis kasil ngungkapake anane situs cagar budaya sing wis kakubur ing lemah luwih saka 1.000 taun.
Iki bisa dideleng amarga saka penggalian iki ditemokake prasasti watu kanthi angka 852 Saka sing nalika diowahi dadi Masehi ditambahake taun 78 nganti 930 Masehi.
"Saka asil penggalian, ing dina kaping 3 ditemokake potongan-potongan prasasti ing struktur ing situs Gemekan, saiki lagi ditindakake studi wacan lan uga interpretasi sabanjure. tahun 852 Saka. Konversi Masehi tambah 78 tahun 930 iki jamane Mpu Sindok. Yaiku jaman Mataram sing pindah menyang Jawa Timur." ujare Muchamad Ikwan S.S, minangka ketua tim penggalian situs Gemekan saka BPCB Jawa Timur.
Watu prasasti iki digawe saka watu andesit sing ambane 88 sentimeter, dhuwure 91 sentimeter, lan kekandelan 21 sentimeter. Wonten prasasti ing patang sisi prasasti watu, inggih punika ing ngajeng, wingking, kiwa lan tengen. Dene ing sisih ngandhap watu prasasti katon tatu.
Ditakoni babagan makna sakabehe tulisan ing prasasti Gemekan, Ikwan ngandharake yen dheweke isih ngenteni asil pasinaon saka para ahli. Ana sawetara tahapan proses nerjemahake tulisan ing prasasti kasebut. Wiwit saka nerjemahake huruf lan angka sing ditulis uga nerjemahake basa.
Pangrembakane temuan saliyane saka struktur candhi, uga ditemokake pager ing sakubenge plataran candhi iki. Saiki mung ditampilake wétan. Kangge, sisih lor, kidul lan kulon nalika survey situs ing September 2021 wis katon. Mangkono, rencana iki wis dipikolehi lan bisa digunakake minangka bahan rekomendasi kanggo penggalian luwih lanjut.
Mesthine rekomendasi kanggo nemokake arkeologi. Kanggo ndeleng apa komponen saka struktur iki. Sawise iku, langkah-langkah perlindungan sing ora pati penting. Kanggo keamanan mbutuhake roofing lan pangopènan saben dina kanthi rutin.
Salajengipun, Ikwan ngandharaken pangajeng-ajeng babagan temuan saking situs Gemekan, "Mbok menawi mengko Pemkab Mojokerto saged maringi juru kunci kangge paring pangopènan padintenan. Iki minangka temuan sing wigati, mula prelu disinaoni lan ditindakaké pemugaran supaya struktur iki. Bisa direkonstruksi mengko bisa lestari. pembangunan lan pemanfaatan. Iki Pemkab Mojokerto lan uga masyarakat desa Gemekan. Mengko pembangunan wisata budaya, pendidikan budaya, bisa ngunggahake kesejahteraan."
Pangajab menika sami kaliyan pangajeng-ajeng Kepala Desa Gemekan, H. Sodikin ngengingi tindak lanjut penggalian tapak Gemekan.
"Muga-muga kabupaten iki cepet tanggap. Cepet tanggap. Mungkin saka pembangunan dalan, prasarana. Iki bakal digawe miturut konsep saka BPCB. Piye iki luwih apik, luwih apik piye." ujare H. Sodikin.
Mbah Buyut









